De Algemene wet bestuursrecht (Awb) bevat algemene regels over het verkeer tussen burgers en overheid.

Wet en regelgeving op overheid.nl

U bent belanghebbende als uw belang rechtstreeks bij een besluit is betrokken (artikel 1:2, eerste lid, Awb).

Of een rechtspersoon (zoals een stichting of vereniging) belanghebbende is, hangt af van de vraag welke algemene of collectieve belangen de rechtspersoon behartigt. Dit wordt duidelijk in de doelstelling die is genoemd in de statuten en uit de werkzaamheden die de rechtspersoon in de praktijk verricht (artikel 1:2, derde lid, Awb). Als de belangen die de rechtspersoon behartigt rechtstreeks betrokken zijn bij een besluit, is hij belanghebbende. Hij kan dan tegen dat besluit bezwaar maken.

NB: Het is niet altijd gemakkelijk uit te maken wanneer er sprake is van een rechtstreeks betrokken belang. Een subjectief gevoel van sterke betrokkenheid bij een bestuursbesluit kan wel heel sterk zijn, maar is niet voldoende om te kunnen spreken van een rechtstreeks betrokken belang.

Als een besluit rechtstreeks gevolgen heeft voor uw rechten en/of plichten, dan kunt u worden aangemerkt als belanghebbende. Bijvoorbeeld als de aan u toegekende subsidie wordt verlaagd of ingetrokken of als uw subsidieaanvraag wordt afgewezen. Ook als de woning waarvan u eigenaar bent, wordt aangewezen als beschermd rijksmonument bent u belanghebbende. Huurders daarentegen worden niet als belanghebbende aangemerkt bij aanwijzing als rijksmonument van de door hen gehuurde woning.

Indien u een bezwaarschrift indient volgt een bezwaarprocedure. Aan het eind van deze procedure besluit de minister of staatssecretaris op uw bezwaarschrift. Dit is de beslissing op bezwaar.

Een besluit is een schriftelijke beslissing van een bestuursorgaan, inhoudende een publiekrechtelijke rechtshandeling (artikel 1:3, eerste lid, Awb). Kort gezegd betekent dit dus dat:

De (schriftelijke) beslissing van de minister (bestuursorgaan) komt voort uit de bevoegdheid die een publiekrechtelijk wet hem toekent (publiekrechtelijk) en deze beslissing heeft gevolgen voor uw rechten en plichten (rechtshandeling).

Ook kan bezwaar worden gemaakt tegen de schriftelijke weigering een besluit te nemen. 
Het is niet mogelijk om bezwaar te maken tegen een besluit waarbij het gaat om een algemeen verbindend voorschrift (bijvoorbeeld tegen de wet of een ministeriële regeling zelf) of een beleidsregel.

Dit wordt ook wel ‘wijzigingsbesluit’ genoemd. De minister of staatssecretaris kan naar aanleiding van een bezwaarschrift tot de conclusie komen dat het besluit waartegen bezwaar is gemaakt niet juist is. In dergelijke gevallen hoeft niet de hele bezwaarprocedure (inclusief hoorzitting) te worden doorlopen, maar kan hij al meteen het onjuiste besluit wijzigen of intrekken. Let op: het gewijzigde besluit is in dat geval géén beslissing op bezwaar. Dit betekent dat uw bezwaarschrift ook tegen dit herziene besluit gericht is, tenzij het herziene besluit geheel aan uw bezwaar tegemoet komt. Wanneer u vindt dat het herziene besluit volledig aan uw bezwaren tegemoet komt, kunt u het bezwaarschrift intrekken.

Er kunnen ontwikkelingen zijn waardoor er voor u geen reden meer is om het bezwaarschrift te handhaven. Bijvoorbeeld omdat de minister/staatssecretaris een nieuw besluit heeft genomen dat aan uw bezwaar tegemoet komt. In dat geval is het logisch dat u het initiatief neemt het bezwaarschrift in te trekken. Dit moet u schriftelijk doen. De schriftelijke mededeling dat u het bezwaar intrekt, is voldoende. Klik voor de toelichting Procedure .
Als de minister/staatssecretaris in de loop van de procedure een nieuw besluit neemt, ontvangt u normaal gesproken een formulier waarop u kunt aangeven of u het bezwaar wilt intrekken of handhaven. Na ontvangst van uw schriftelijke intrekking wordt het dossier gesloten. De procedure is daarmee beëindigd.
De procedure

Het bezwaar moet ‘ontvankelijk’ zijn om te kunnen worden behandeld. Dit betekent dat het bezwaar aan alle wettelijke eisen moet voldoen en tijdig moet zijn ingediend. Een bezwaar dat zich niet richt tegen een besluit, maar bijvoorbeeld tegen de wet zelf, is ‘niet-ontvankelijk’ en kan dus niet inhoudelijk worden behandeld Ook moet u onder meer een rechtstreeks belang hebben bij het bestreden besluit.

Het is mogelijk een apart verzoek in te dienen als u de werking van het besluit op korte termijn wilt tegenhouden. Hiervoor moet u een verzoek om ‘voorlopige voorziening’ indienen bij de voorzieningenrechter van de rechtbank of bij de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State. Hieraan zijn kosten verbonden. Als uw verzoek wordt ingewilligd kan de rechter de werking van het besluit schorsen of juist een voorlopige voorziening treffen. Daarnaast kan de rechter in gevallen waarbij niet tijdig op uw bezwaarschrift is beslist, ook een  periode vaststellen waarbinnen de behandeling van het bezwaarschrift plaatsvindt.

Dit wordt ook wel een ‘herzien besluit’ genoemd. De minister of staatssecretaris kan naar aanleiding van een bezwaarschrift tot de conclusie komen dat het besluit waartegen u bezwaar maakt niet juist is. In dergelijke gevallen hoeft niet de gehele bezwaarprocedure (inclusief hoorzitting) te worden doorlopen, maar kan hij al meteen het onjuiste besluit  wijzigen of intrekken. Let op: het gewijzigde besluit is in dat geval géén beslissing op bezwaar. Dit betekent dat uw bezwaarschrift ook tegen dit herziene besluit gericht is, tenzij het herziene besluit geheel aan uw bezwaar tegemoet komt. Wanneer u vindt dat het herziene besluit volledig aan uw bezwaren tegemoet komt, kunt u het bezwaarschrift intrekken.